kaya jest symbolem wolności kreolskiej społeczności Mauritiusa

Tajemnicza śmierć piosenkarza powodem zamieszek na Mauritiusie

20 lat temu, dnia 25 lutego 1999, Reuters pisał:

„Żywiołowe zamieszki spowodowały, że stolica wyspy Mauritius na Oceanie Indyjskim zamarła wczoraj na drugi dzień z rzędu. Sklepy, firmy, urzędy, szkoły, port i transport publiczny w Port Louis były zamknięte z powodu najgorszych, od ponad 30 lat zamieszek na Mauritiusie.

Według policji i świadków, demonstranci zablokowali główne drogi, zrabowali i splądrowali posterunki policji i spalili co najmniej 200 pojazdów. Niepokój rozprzestrzenił się na inne miasta i wsie. Zanotowano jedną ofiarę śmiertelną. Dyrektor szpitala rządowego Jeetoo w stolicy powiedział, że od niedzieli w nocy przyjęto tam 15 osób, w czym jedną z poważną raną postrzałową… Demonstracje skupiły się głównie na biednych częściach wyspy zamieszkałej przez afrykańską mniejszość kreolską. Ponieważ Mauritius jest zależny od produkcji cukru, turystyki i bankowości offshore, biznesmeni obawiają się, że niestabilność może wpłynąć na zarobki zagraniczne…”

Śmierć w areszcie policyjnym miejscowego piosenkarza reggae, Josepha Reginalda Topize – znanego jako Kaya – wywołała zamieszki

Kaya został aresztowany za palenie marihuany podczas koncertu wydanego w celu promowania legalizacji tego narkotyku.

16 lutego 1999 w Rose Hill, podczas koncertu zorganizowanego przez opozycyjną Partię Republikańską na rzecz zalegalizowania marihuany, publiczność (około 2000 uczestników) bawiła się w spokojnej atmosferze. Jednak wielu młodych ludzi zaczęło otwarcie palić marihuanę. Kaya, jak na Rastę przystało, też wypalił skręta na scenie. Zatrzymany w celu przesłuchania, wraz z innymi członkami swej grupy, Kaya nocuje w celi N°6 w więzieniu Barracks Line o nazwie „Alcatraz”, w Port Louis. Już stamtąd nie wyjdzie…

Znaleziony martwy, wczesnym rankiem w niedzielę, 21 lutego, miał ponoć „na głodzie, po odstawieniu narkotyków” sam rzucić się o ścianę aresztu i rozłupać sobie czaszkę.

W niektórych rejonach młodzi kreolscy mężczyźni i członkowie hinduskiej większości – która zdominowała rząd, odkąd wyspa stała się niezależna od Wielkiej Brytanii w 1968 roku – wszczęli ze sobą walkę.

Zamieszki ujawniły napięcia etniczne i gospodarcze na wyspie. Kreole, którzy stanowią około 30 procent populacji (1,1 miliona), są potomkami niewolników o mieszanej krwi i są uważani za społeczność upośledzoną. Hindusi, przybyli na wyspę jako wolni ludzie, mieli łatwiejszy dostęp do stanowisk kierowniczych, kontaktów handlowych, a co za tym idzie, lepszych zarobków.

Większość społeczeństwa zakłada, że Kaya został pobity na śmierć przez policję, natomiast Jean-Paul Ramstein, lekarz ze szpitala Victoria w stolicy, powiedział lokalnej gazecie „L’Express”, że wstępne wyniki z autopsji nie wykazały żadnych śladów złamania czaszki. Dodał jednak, że śmierć była spowodowana krwotokiem wewnętrznym, a na ciele były ślady urazowe. Nie spekulował, czy w grę wchodziła policyjna gra.

Kolejna ekpertyza wykazała, że Kaya został pobity

Nastąpiły ciemne dni, kiedy cały Mauritius wydawał się popaść w chaos. Tragiczny „wypadek” przerwał karierę niezwykle popularnego i innowacyjnego muzyka SEGGAE, unicestwiając zarazem „duszę i głos Kreoli”.

Kaya uosabiał pokolenie młodych ludzi swoich czasów. Był ich idolem, narodowym symbolem, „głosem ludu”… Grał modne hity, ale tworzył własne utwory, aż wykreował niepowtarzalną, muzyczną filozofię lat 80 i 90, która pozostanie tu na… zawsze.

„Letan Lenfer (czas piekła) „, „sime lalimyer (świetlista droga)”, „Fam dan zil (wyspiarska kobieta)” i wiele innych, mitycznych utworów, które pozostały w sercach Maurytyjczyków odzwierciedlają chęć wyrwania się z odwiecznych, niewolniczych kajdanów. Nawet jeśli były już one tylko symbolem „upośledzenia” kreolskiej części mieszkańców wyspy, było oczywiste, że mają oni trudniejszy dostęp do wszelkich ułatwień ekonomicznych i przedsiębiorczych niż inne grupy etniczne.

Pomimo siebie, Kaya posłużył jako iskra do gwałtownej rewolty, która głęboko zaburzyła kraj. W dniu pogrzebu, słyszeliśmy jego własne piosenki śpiewane przez wszystkich wokół.

20 lat później

Duch Kayi wciąż jest żywy.  Mauritius nie zapomniał ani na chwilę o keatorze rodzaju muzycznego SEGGAE, który wpadł na genialny pomysł na połączenie reggae z lokalnym bluesem (Sega).

Do dziś, wielu artystów czerpie natchnienie z jego tekstów i melodii – takich jak OSB zespół reggae, seggae i ragga, którzy poświęcili mu utwór „Respect Pou Kaya” („hołd i szacunek Kayi”) na płycie „Noukila”.

Kaya dał nadzieję ludności Mauritiusa, tak w odniesieniu do muzyki, jak do codziennego lepszego życia. Starzy i młodzi nadal słuchają jego utworów. Szacunek dla własnych korzeni, pomoc i solidarność – tak ważne dla samego Kayi – są wciąż pelęgnowane i przekazywane jako życiowe wartości kolejnym pokoleniom.

Kaya wystawa w Bleu Penny Museum w Port Louis

Wystawa „Kaya” w Blue Penny Museum w Port Louis oferuję Wam lekturę tej kultury poprzez losy najsławniejszego piosenkarza. Ekspozycja jego gitary, zdjęć, przedmiotów, dokumentów z epoki, filmów, obrazów artysty Karo, tekstów piosenek, to okazja do poznania i uczczenia jednego z najsłynniejszych artystów naszej histori.

Przesyłam Wam „a good vibe from Mauritius Island”…

WYSTAWA „KAYA”
Do 30 marca 2019 w Blue Penny Museum, Caudan, Port Louis
Wstęp bezpłatny, z wyjątkiem niedziel i świąt, od godz. 10:00 do godz. 16:30

 

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s